Galatasaray Lisesi’nin, mezunlarını bir araya getirmek amacıyla düzenlediği “Okulda Bir Öğle Yemeği” toplantılarının konuğu dünyaca ünlü mimar Emre Arolat oldu.

Arolat, yaptığı konuşmada gerek Türkiye gerekse uluslararası alanda ses getiren projelerini paylaştı.

Mimar Arolat, projelerinde çevre ile bütünleşecek tasarımlar hazırlamaya özen gösterdiğini belirterek, “Mümkün olduğu kadar araziyle hemhal olan, çevredeki dokuları çok fazla bozmayan, arazinin içindeymiş gibi duran yapıları seviyoruz. Kent planlaması üzerine birçok çalışmamız var. Başbakan ile konuşma fırsatı yakaladığım bir gün kendisine üçüncü köprünün şehrin kuzeyine yapılmasının ne kadar yanlış bir karar olacağını anlattım. ‘1.5 trilyonun var mı? Köprüyü güneyde yaparsak 1.5 trilyon fark ediyor’ dedi. Bu da benim işim değil tabii ki” dedi.

‘Yoğunluğu azaltmak gerek’

Konuşmasına, kentsel tasarım üzerine düşüncelerini paylaşarak devam eden Arolat, “Kente, büyük projeler yapmak gerekir. ‘Ali Sami Yen park olsun’ diyorlar. Ben de isterim. Herkes parkın parasını verecekse olsun. Ancak içinde yaşadığımız kapitalist üretim-tüketim süreçlerinin olduğu dünya, biz mimarları bu işin içinde birer ajan haline getiriyor. Bu ajanlığı iyiye kullanabilirsiniz. Sorumluluğumun bu yönde olduğunu düşünüyorum. Yani halkın tümüne açık alanlar yapabilirsiniz. Biz de projelerimizi kent planlamanın inceliklerine göre yapıyoruz” diye konuştu.
İstanbul’daki yoğunluk problemine dikkat çeken mimar Arolat, “Kent yoğunluğunu doğru çözmek gerek. Eviniz Çekmeköy’de, iş yeriniz Zincirlikuyu’da ise ne yaparsanız yapın trafik sorununu çözemezsiniz. Paris’te, New York’ta kaç kişi işe özel arabasıyla gidiyor? Kent planlanması kolay öngörülebilir bir şey değil. Kent tasarımı mikroorganizma gibi.
Her şey birbirine bağlı. Çok iyi düşünülmesi gerekiyor. Dünyada henüz kenti çok iyi tasarlayabilmiş hiçbir mimar yok. Her şeye rağmen en iyi tasarlanmış kentler, kendiliğinden büyümüş, kendi dinamikleriyle ortaya çıkmış kentler. Onlar da ortaçağ kentleri ki oralarda da kimse evinden işine Mercedes ile gitmeye çalışmıyor” dedi.

‘Zorlu Center kentsel merkez olacak’

Diğer taraftan Zincirlikuyu’daki eski Karayolları arazisi üzerine inşa edilen “Zorlu Center Rezidansları”nın proje sorumlusu olarak, söz konusu alanın İstanbul’a olumlu katkıda bulunacağını söyleyen Arolat, şöyle konuştu:
“Proje sorumlusu olarak söylüyorum. Bu proje tepe tepe kullanılacak. Biz değilsek de, çocuklarımız, torunlarımız kullanacak. İstanbul’un yeni kentsel merkezi olacak. Yeşil alan bağlamında orası bakımsız ve sıhhi olmayan bir alandı. Şimdi çok daha bakımlı, çok daha az problem taşıyan bir yer olacak. Ayrıca ortasında kocaman bir kentsel mekan var, oraya herkes girebilecek. Kapalı bir alışveriş merkezi yapmak yerine, yeni bir meydan yapıyoruz. Ayrıca yapıların üzerindeki kabuklar yeşillendiriliyor. Zorlu Center’ın İstanbul’a olumsuz değil, olumlu katkısı olacağına inanıyorum.”

ARSA YATIRIMIYLA EĞİTİM DEVİ OLDU

Eski bir matematik öğretmeni olan Arel Koleji’nin sahibi Kemal Gözükara, 1983 yılında satın aldığı 260 bin metrekarelik arsa üzerinde inşa ettiği Arel Koleji ile bugün Türkiye’nin önemli eğitimcilerinden biri haline geldi. O dönemde satın aldığı arsa ile gelinen noktada iyi bir yatırım yaptığının ortaya çıktığını ifade eden Kemal Gözükara, “Aslında eğitimciyim, 1973’te istifa ettim. Sonra ticarete atıldım ve burayı satın aldıktan sonra arsaya Arel Koleji’ni kurdum” dedi.
Yeni eğitim binaları için de yatırım yaptığını anlatan Gözükara, Yeni Bosna’da inşa ettiği okul projesinde anaokulu, ilköğretim ve liseden oluşan yeni binanın her katında 18 derslik, 1 adet laboratuar bulunduğunu söyledi. Okulda toplamda 75 adet derslik 10 adet laboratuar, 100 kişilik seminer salonu, resim-müzik odaları, 650 metrekarelik çok amaçlı kullanılabilen kapalı oyun alanı ile birlikte iç bahçelerin bulunduğunu anlatan Gözükara, 2 bodrum ve 4 normal kattan oluşan binanın 4 bin 800 metrekarelik arsa üzerinde 2 bin metrekarelik taban alanı üzerinde toplam 15 bin metrekare kapalı alana sahip olduğunu ifade etti. Gözükara, proje için 10 milyon lira yatırım yaptığını vurguladı.

Tepekent’te arsa bağışladı

Yeni Bosna dışında Sefaköy’de de yatırımları bulunduğunu ifade eden Gözükara, bölgede Tepekent kampüsünü kurduğunu söyledi. Tepekent’te 80 bin metrekarelik kapalı alanda Arel Üniversitesi’ni hayata geçirdiğini ifade eden Gözükara,  şunları vurguladı:
“Tepekent’in tapusunu bedelsiz olarak üniversiteye verdim. Arsanın değeri çok yüksek. Ayrıca kampüsün içine öğrenci yurdu olarak kullanılan 21 villa yaptım. Öğrenciler de o villalarda çok uygun fiyatlarla kalıyor” dedi.

5 yıldızlı otel arsası arıyor

Kemal Gözükara, eğitim dışında turizm sektörüne de girmek istediğini belirterek, 5 yıldızlı otel arsası aradığını söyledi. İstanbul’da iyi bir lokasyon, özellikle boğaz hattında otel yatırımını gerçekleştirmek istediğini dile getiren Gözükara, “Sahilde bu yatırımı hayata geçirmek istiyoruz. Üniversitemizde ilgili bölümde eğitim gören öğrencilerimiz için de iyi bir staj imkânı sunacağız” dedi.

İstanbul’un en prestijli gayrimenkul projelerinden birini Zincirlikuyu’da hayata geçiren Zorlu Grubu, yatırım bünyesinde yer alacak otel projesi için dünyanın en lüks otel zincirlerinden Raffles ile anlaştı. Grup otelin iç tasarımını da ünlü Amerikan firması HBA’ya yaptıracak. Zorlu Center Raffles otelin, arazi değerliye birlikte 250 milyon dolara mal olacağını belirten Zorlu Holding Yönetim Kurulu üyesi Emre Zorlu, Zincirlikuyu’daki projeyi sadece ticari bir yatırım gibi görmediklerini, İstanbul ve Türkiye’nin yurtdışındaki marka değerini de arttırmayı hedeflediklerini söyledi. HBA Design yönetici ortağı Howard Pharr da  Zorlu Center Raffles otel tamamlandığında Türkiye’nin en iyisi, Avrupa ve dünyanın da en prestijli otellerinden biri olacağını kaydetti.

Zorlu Grubu yönetim kurulu üyesi Emre Zorlu, Zorlu Gayrimenkul Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Even ve HBA Dizayn yönetici ortağı Howard Pharr, Zincirlikuyu’daki yatırımla ilgili son gelişmeleri, New York’ta Türk gazetecilere anlattı. Türkiye’nin ilk beş fonksiyonlu karma kullanım projesini, Zincirlikuyu’daki eski Karayolları arazisinde hayata geçiren Zorlu Gayrimenkul, alana yapılacak projeyi belirleyebilmek için, 2007′de ‘Zorlu Center Mimarlık ve Kentsel Tasarım Yarışması’ düzenledi. Toplam 117 firmanın başvurduğu organizasyonda, 13 uluslararası mimarlık ofisi yarışmaya hak kazandı. Sonuçta projeyi, Ağa Han ödüllü ünlü Türk mimar Emre Arolat’ın EAA firması ile Ortadoğu’nun en iyi mimarı seçilen Murat Tabanlıoğlu’na ait Tabanlıoğlu Mimarlık ortak girişim grubu kazandı. Zorlu Center’da performans sanatları merkezi, otel, ofis, alışveriş merkezi ve rezidanslar yer alıyor. 102 bin metre kare arazide, 615 bin 885 metrekarelik inşaat alanına sahip projenin toplam yatırım maliyeti ise 2,5 milyar dolar. Projedeki rezidansların yüzde 40′ı ise şimdiden satılmış.

20 MİLYON LİRALIK AĞAÇ

İstanbul’un gözde mekanlarından, boğaza nazır eski karayolları arazisine Mart 2007′de 800 milyon lira bedelle sahip olan Zorlu Gayrimenkul’ün hedefi İstanbul’a ve ülkeye deger katacak bir projeye imza atmak. Bu amaçla gerek mimari, gerek otel ve gerekse otel tasarımında dünyanın en iyileriyle anlaştıklarını belirten Emre Zorlu, Büyükşehir belediyesiyle yapılan anlaşma çerçevesinde bölgedeki yaya ve araç trafiğini rahatlatacak düzenlemeleri de projeye dahil ettiklerini vurguladı. Yaya ve karayolu düzenlemesini bir sosyal sorumluluk projesi olarak düşündüklerini belirten Zorlu, buna en olarak proje kapsamında toplam 20 milyon liralık bir yeşil alan ve ağaçlandırma yatırımının da gerçekleştirileceğini kaydetti. Zorlu Grubu Baskanı Ahmet Nazif Zorlu’nun çevre ve ağaç konusunda özel bir duyarlılığı olduğunu vurgulayan Emre Zorlu, onun talimatları ile projenin sosyal boyutlarının daha da geliştirildiğini ifade etti.

Son 10 yıldır, dünyanın en büyük mimarlık ve iç mimarlık şirketi ünvanını koruyan HBA, farklı ülkelerdeki en prestijli otellerin iç tasarımlarında imzası bulunan bir şirket. Raffles otelin sadece iç tasarımı için 3 milyon dolar yatırım yapılırken, otelde 47′si suit ve biri de Presidential Suit olmak üzere toplam 184 oda bulunacak. Raffles otelin, İstanbul’un kültürel dokusundan esintiler taşıyan ve modası geçmeyecek bir tasarım anlayışına sahip olacağını belirten Mehmet Even, ortak kullanım alanları ve odalarda uluslararası üne sahip sanatçıların imzasını taşıyan sanat eserlerinin bulunacağını ifade etti. Zorlu Center’i benzerlerinden ayıran en önemli özelliklerden biri de, bünyesinde yeralacak Performans Sanatları Merkezi. Bu merkezde yer alan biri 2 bin 300 kişi, digeri ise 770 kisi kapasiteli ve doğal akustik donanımla tasarlanan iki salonda, dünyaca ünlü eserler sanatseverlerle buluşacak. Henüz tamamlanmadan dünyanın en prestijli gayrimenkul ödüllerine layık görülen Zorlu Center’ın, 2013 yılı Mart ayında hizmete girmesi planlanıyor.

Zorlu Holding 30 bin kisiye istihdam sağlıyor

Denizli’nin Babadağ ilçesinde 1950′de temelleri atılan Zorlu Holding, ev tekstili – elektronik ve dayanıklı tüketim malları- gayrimenkul ve enerji olmak üzere 4 ana sektörde faaliyet gösteriyor. 2011 yılını 3 milyar dolar ihracatla kapatan grup, bugün bünyesindeki 50 şirkette yaklaşık 30 bin kisiye istihdam sağlıyor. 2006 yılında kurulan Zorlu Gayrimenkul ise halen Zorlu Centerla birlikte toplam 6 proje yürütüyor.

İstanbul’un en değerli bölgelerinden biri olan Mecidiyeköy’deki Eski Likör Fabrikası arazisine karma bir proje yapılacak. 24 dönüm arazi üzerine yapılacak projenin maliyeti 200 milyon dolar olarak hesaplanıyor.

TOKİ iştiraki Emlak Konut GYO ile Viatrans-Meydanbey Ortak Girişimi, Eski Likör Fabrikası arazisi üzerinde uzun zamandır merakla beklenen uluslararası bir inşaat projesi için biraraya geldi.

Eski Likör Fabrikası, aslına sadık kalınarak yeniden inşa edilecek. Biri residence ve diğeri otel olarak kullanılacak iki kulede tamamı deniz manzaralı toplam 400 konut yer alacak. Konutlar ağırlıkla 2+1 ve 1+1 dairelerden oluşacak.

İSVİÇRE’DEN FON GELDİ

Projede 18 bin metrekareyi ofislere ayırmayı düşündüklerini belirten Viatrans-Meydanbey Ortak Girişimi Yönetim Kurulu Başkanı Haydar Özkan “Bu projeyi hayata geçirmek icin İsviçre kaynaklı bir fon grubunun desteğini temin ederek Türkiye’ye geldik. Grup, daha önce Orta ve Dogu Avrupa’da doğrudan satınalma yoluyla yaptığı yatırımlardan sonra ilk defa Turkiye’de kapsamlı bir gayrimenkul geliştirme projesinin liderliğini üstleniyor. Türkiye’ye ve sahip oldugu siyasi istikrar ve ekonomik potansiyele tam olarak güveniyor. Bu ilk yatırımımızın geri dönüşünü de yine Türkiye’de kullanacağız ve farklı gayrimenkul geliştirme projeleriyle özellikle İstanbul‘da yeni bir döneme katkıda bulunmaya devam edecegiz” dedi.

YÜZDE 25′İ YABANCILARA

İnşaat çalışmalarını üstlenecek firma konusunda henüz karar vermediklerini belirten Özkan “Dünyanın en iyi mühendislik gruplarından ARUP’u bu konu ile ilgili görevlendirdik. Türkiye’de ilk projemiz olduğu için ismi konusunda da çok hassas davranıyoruz. Projemizin ismi konusunda karara vardıktan sonra lansman toplantımızda sizlerle paylaşıyor olacağız” dedi.

Özkan ayrıca İsviçreli bir fon olmaları nedeniyle dairelerin yüzde 75’ni yerli, yüzde 25’ini yabancı yatırımcılara satacaklarını düşündüklerine dikkat çekti.

Emre Arolat Mimarlık tarafından geliştirilen tasarımda, yeni yapıların sadece fabrikanın arkasında kalan bölgede inşa edilmesi öngörülüyor. Fabrika’nın önündeki mevcut yeşil alan ise tarihi çınar ağaçlarının yerlerinde korunması ve nitelikli bir peyzaj düzenlemesi ile kentin bu yoğun bölgesine nefes aldıracak bir Kent Parkı’na dönüştürülecek.

Mecidiyeköy’deki eski Likör Fabrikası arazisini, dünyanın sayılı yaşam ve iş merkezlerinden birine dönüştürecek proje hazırlandı. Fabrika binası ise aslına uygun olarak yenilenerek, kültür ve sanat merkezi olacak.

T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş ve Viatrans A.Ş. – Meydanbey Ortak Girişimi tarafından hazırlanan proje ile Mecidiyeköy eski Likör Fabrikası arazisi üzerinde yaşam ve iş merkezi yükselecek. Proje, İstanbul’a yeni bir kültür, sanat ve moda merkezi de kazandıracak.

Projede Likör Fabrikası aslına uygun olarak yenilenerek kültür, sanat ve moda merkezine dönüşecek. Emre Arolat’ın mimarlığını üstlendiği projenin detayları, yarın düzenlenecek basın toplantısı ile açıklanacak.

Belediye Başkanı Mehmet Gönenç, ilçe halkının uzun yıllardır hayalini gerçeğe dönüştürecek projenin hızla ilerlediğini söyledi.

Bergama, yüzyıllara dayanan tarihi kimliğine uygun bir projeyle kültür merkezine kavuşuyor. Bergama Belediyesi’nin en iddialı projeleri arasında yeralan kültür merkezinin yapımı için Ağa Han Mimarlık Ödülü sahibi, Türkiye ve dünya çapında birçok ödül kazanmış ünlü mimar Emre Arolat ile anlaşıldı. Kente yakışır dev bir projeyi hayata geçirmenin heyecanını yaşadıklarını belirten Bergama Belediye Başkanı Mehmet Gönenç, inşaatı her aşamasında inceleyip denetliyor.

YAŞAM ALANI
Kent insanının uzun yıllardır hayalini kurduğu kültür merkezini, Yeni Asır Bölge Haberler Müdürü Ali Kayadibi’ye anlatan Bergama Belediye Başkanı Mehmet Gönenç, çalışmaları en kısa zamanda tamamlayıp kentin hizmetine sunmak için özel gayret gösterdiğini söyledi. Kentin sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılayacak bir kompleks niteliğindeki kültür merkezinde biri açık olmak üzere 3 sinema, kütüphane, çok amaçlı salon ve alışveriş merkezlerinin bulunacağını kaydeden Gönenç, “İhale bedeli 8 milyon 329 bin lira olarak belirlenen proje sadece bir alışveriş merkezi değil, kente keyifli bir yaşam alanı kazandıracak. Bergama’nın tarihi ve kültürel değerlerine uygun olacak merkezimiz aynı zamanda sosyal yaşamı da renklendirecek” diye konuştu.
Bergama Belediyesi Kültür Merkezi’ni 15 ayda tamamlamayı planladıklarını anlatan Belediye Başkanı Mehmet Gönenç, “Çoğu gitti, azı kaldı” diyerek temelden sonra hızlı ilerlendiğini söyledi.

Modern Türk mimarisi denilince ilk akla gelen isimsiniz, meslek hayatınızın Türkiye’deki ilk adımlarını anne ve babanızın 1961 yılında kurduğu Arolat Mimarlık’ta attığınızı biliyoruz. Sizin Gonca Paşolar ile kurduğunuz EAA’nın da onur ortakları ve birlikte üretiyorsunuz. Bize bu ortaklıktan sözeder misiniz, aileniz ile birlikte üretmek sizin için nasıl bir anlam taşıyor, birbirinize nasıl ilham kaynağı oluyorsunuz?

2004 yılında Gonca Paşolar ile EAA-Emre Arolat Architects’i kurduk ve farklı bir yapı oluşturduk. Bütün gücünü ortakların ve yöneticilerin işlerin içindeki yoğun varlığından alan ve beraber çalışılan ekibin sürekli ve sıkı bir kontrol altında tutulmasıyla yürütülen konvansiyonel ofis düzeninin yerine; daha katılımcı ve çok sesli bir yapı olarak tasarlandı EAA’da bugüne dek süregiden sistem. Sanırım Arolat ve EAA’yı birbirinden kesin çizgilerle ayıran da bu farklı görüştü. Zira her iki grubun mimari yönelimleri arasında çok derin bir fark olduğu söylenemez. Başka bir deyişle, mimari üründen daha çok, süreçtir bu iki yapıyı farklı kılan. EAA’da genç kuşak, hatta üniversiteden yeni mezun olan mimarlar bile tasarım sürecinde etkin birer özneye dönüşme şansına sahiptir.

Bir kişinin çizerek ürettiği bir eskizin diğerleri tarafından detaylı bir projeye dönüştürülmesi konvansiyonundan ziyade, her projede oluşturulan tasarım gruplarının olabildiğince ayrıntılı bir analiz ve her ayrı durum için tek defaya özgü bir okuma yapmaları, daha sonra da çok katmanlı bir bağlamsallık üzerinden özgül bir sonuca ulaşmaları hedeflenir. Projenin daha sonraki aşamaları da yine aynı titizlik ve katılımcı bir yönelimle ortaya çıkartılır. Alışıldık yönetim piramidinin hayli dışında, daha amorf, elastik ve geçirgen bir ofis yapılanması bu. Sanırım 2004 yılında, Arolat bürosunda böyle bir sistemi oluşturmanın olanaksızlığını hissettiğim için EAA kuruldu. Bu süreçte beni en çok sevindiren gelişmelerden biri, annem ve babamın da birkaç yıl sonra bu yapıya dahil olması ve yeniden, bu kere EAA’nın şemsiyesi altında birlikte üretme şansını bulmamız. Onların varlığı, deneyimleri ve bitmeyen enerjileri; ofisin tümü, özellikle yeni mezun mimarlar ve elbette bizim için gerçekten ilham verici.

“Sanat, toplum için midir? Sanat için midir?” sorgusu neredeyse sanatın varoluşundan beri tartışılır. Mimarinin sanat olma ve toplumsal olma arasındaki dengesini ‘biçim-işlevsellik’ ile bir arada yorumlarken sizin kriterleriniz neler oluyor? Bazen birinin bazen diğerinin öne çıktığı oluyor mu?

Mimarlığın sanatsal bir üretim olduğunu ve mimarın her yapısının bir “eser” olduğunu düşünenlerin sayısı azımsanmayacak kadar çok. Biz ise tersine mimarlığı işlev, bütçe, ölçek, kullanıcı gibi pek çok parametrenin birarada bulunduğu ve bu yüzden mimarın bireysel dışavurumuna indirgenemeyecek kadar işlevsel ve çok etkenli bir olgu olduğunu düşünüyoruz. Hatta projelerde öyle noktalar oluyor ki, “Biz burada durmalıyız ve bir sanatçı işi devralmalı, biz bunu tasarlayamayız” diyoruz. Bu anlamda ne “biçim” salt sanatın ilgi alanı, ne de “işlevsellik” salt mühendisliğin ya da planlamanın ilgi alanı olabilir. Mimarlıkta bu ikisinin, içine bir takım kültürel birikimleri, tortuları, konvansiyonları da alarak organik bir ilişki içerisinde yürüdüğü kanısındayız. Biz daha fazla, bir projenin kendi özgül koşullarını olabildiğince katmanlı bir okumaya tabi tutarak özgül niteliklerini ayrıştıran ve projeyi işlev-biçim ilişkisinden ziyade bir varoluş ilişkisi içerisinden ele alan bir yolu takip ediyoruz.

Mimar Sinan’ın doğduğu, eserlerini ürettiği topraklarda onun mirasçısı olma onurunu Türk mimarlarımızın taşıdığı şüphe götürmez. Siz dünyayı yaşayarak, yakından gözlemleyen bir mimar olarak, günümüz teknolojileriyle bu mirastan uzaklaşıldığını, her alanda olduğu gibi globalleşmeden nasibini aldığını düşündüğünüz oluyor mu?

Son dönemde pek çok büyük şehirde yaşananlara paralel olarak İstanbul’da da gün geçtikçe yaygınlaşan anti-bağlamsalcı bir tasarım pratiğinin iyiden iyiye ağırlığını hissettirdiğini söyleyebiliriz. Yeni dünyanın evrensel kabullerinin, yeni teknolojilerin, bu anlamda gündeme gelen yeni hızların, olanakların, aritmetik düzlemlerin devreye girmesiyle birlikte mimari mekanla sanal ortamın birbiri içine geçerek kendi sınırlarını gevşetmesi ve her alandaki tasarım ile diğer bilimler arasında daha önce görülmemiş ilişkilerin kurulması ile oluşan bir yeni iklimden söz etmek mümkün. Bu evrimin bir tür özerklik kavrayışını, yenici ve hatta geleceğe ait olma tahayyülü ile cilalayarak sunmasıyla kendi meşruiyetini ilan eden ve giderek bulunduğu yerle olan ilişkisini büyük bir hızla gevşeten ve oldukça problemli görünen bir tarafı da var. Tasarım dünyasının önemli bir bölümü tarafından devrimsel bir durum olarak algılanan ve ortaya koyduğu tılsımlı cazibeyle sınırlarını günden güne genişletirken neredeyse nitelik gözetmeksizin sadece sıradışı olanı yücelten bu yönelim, tüm yüzeyleri parlatır görünürken aynı zamanda keskin köşeleri de yumuşatıyor, Gerek endüstriyel tasarım ürünlerini, gerekse mimari yapıtları, hatta şehirleri, aslında bir dizi farklılık ortaya koymak üzere yola çıkılmış olmasına karşın aynılaştırıyor. Böylelikle son kertede bir biçimde kendi silahıyla nasıl vurulduğu söylenebilir. Bu öforik ayrışma ve aynılaşma yönelimi, bir tür uyuşturucu gibi, kitleleri hegemonik bir biçimde etkisi altına alıyor ve böylelikle bağlamsalcı tasarım düşüncesi tarihindeki en önemli yenilgisini içinde bulunduğumuz dönemde tatmış oluyor.

İstanbul’da bir dönüşüm rüzgârı var? Bu konudaki umutlarınız, korkularınız, beklentilerinizi merak ediyorum…
Yüzyıllardır bakmaya doyamadığımız mimari eserlerle dolu bir dünya kentinde yaşıyoruz. Dönüştürme projeleri kapsamında mahalleler ve bu mahallelerde 2-4-6 katlı binalar yıkılarak yeniden projelendiriliyor. 20-30 sene sonra yeni kuşaklar, devasa yapılar içinden bazılarını beğenmeseler de yıkmak bu derece kolay olmayacak. Sizce bu sorumluluk gerek geliştiricilerde, gerekse denetim mekanizmalarında var mı?

İstanbul bugünlerin en cazip öznesi; herkesin gözünün üzerinde olduğu, çok karakteristik, kendine özgü bir yer ve bir mimar için de bulunmaz bir nimet. İstanbul gibi kalabalık ve kaotik metropollerin bu dönemde sıkı bir yenilenme enerjisi taşıdığını ve bu bağlamda hayli ilham verici olduğunu düşünüyorum. Her yönüyle çok açıcı, yüreklendirici ve ilham verici bir kent. Karmakarışık ama yine de bir biçimde işleyen bir organizma gibi. Henüz keşfedilecek ve öğrenilecek pek çok unsur içeriyor. Hem modern hem de geleneksel dünyanın en derin ve görülebilir izlerini taşıyor. Burada bulunan kaos, bakmak, kavramak, analiz etmek, ayrıştırmak ve yeniden kullanıma sokmak için harika bir enstrüman. Daha steril ortamların oluşturduğu durağan ve kavruk örüntülerin, herkesin mutluluktan sıkıldığı ortamların tersine, sürekli devinen, buna gönlü olanı ayık tutan, eleştirel damarları besleyen bir yer burası.

Her kentte olduğu gibi, İstanbul’da da sosyo-ekonomik yönden ayrışan bölgeler var. Belki de bu sınıfsallıkların en çok iç içe geçtiği kentlerden biri İstanbul. Sadece barınma amaçlı ve çoğu yasa dışı olarak inşa edilmiş küçük ölçekli yapıların bulunduğu bir bölgenin birkaç yıl içinde müthiş bir hızla dönüşmesine, çok daha büyük ölçekli ve çok daha yüksek gelirli bir gruba yönelik olarak tasarlanmış yapıların bu bölgenin çehresini değiştirerek bir tür mutenalaştırmayı –gentrification- ortaya koymasına kimse pek şaşırmıyor artık İstanbul’da. Geçtiğimiz yüzyılın başlarında mutenalaşmış birkaç bölge dışında hızla devinen bir kent burası. Ekonomik değer açısından bugün ikinci sınıf olarak bilinen bir bölgenin gelecek yıl birinci sınıfa terfi edemeyeceğini söylemek pek de kolay değil. Tıpkı İstanbul’un kuzeyinde neredeyse hayatın bir garantisi olarak varlığını sürdüren ormanlık bölgenin geleceğinin ve bundan beş yıl sonraki durumunun bugünden öngörülmesinin olanaksızlığı gibi. Gerçek anlamda bir kentsel politikadan yoksun, her yeni yönetim değişikliğinde planlama öncelikleri ve kararları değiştirilen, bu bağlamda herhangi bir toplumsal uzlaşı zemini oluşturamamış kentlerin kaderi bu olsa gerek. 2010 Avrupa Kültür Başkenti çerçevesinde çok iyi niyetlerle başlatılan çalışmaların geldiği noktadaki zafiyetlerin de kent politikası konusunda sözünü ettiğim bu yoksunluğun çok net bir göstergesi olduğunu düşünüyorum.

Bu bağlamda son dönemde gündeme gelen ve çok tartışılan Kentsel Dönüşüm Projeleri’nin de benzer bir yoksunluk içeriyor olduğu aşikar. Kuşkusuz burada mimar veya mimarlık örgütlerinin de çok önemli sorumlulukları var. Salt iş yapmış olmak için genel söylemlerine ve ortaya koyarak varolduğunu iddia ettikleri dünya görüşlerine taban tabana zıt olan, yapısal ve fiziksel özellikleri bir yana, çok önemli sosyal zafiyetler içeren projelerin içinde olmaktan imtina etmeyen mimarlar da, yapılan her türlü projeye kayıtsız, şartsız ve koşulsuz olarak karşı çıkan meslek odaları da son kertede bir tür niteliksizliğin önünü açmış oluyorlar. Tam bu noktada şu sorunun cevabını önemli buluyorum: Mimar bu devinimde sistemin vazettiği yönelimleri yapısallaştırma yolunda kullanılan afirmatif bir ajandan mı ibarettir, yoksa kendi dünya görüşü ve hayatı kavrayışı üzerinden bir tür manipülatöre dönüşebilir mi? Birinci tip öznenin diğerlerine ezici bir üstünlik sağladığına kuşku yok. İlk ağızda üzücü ama belki de aynı zamanda umutlandırıcı olansa, bu döngünün ciddiye alınacak bir altyapısının olmaması…

Türk mimarlık eğitim sisteminde varsa gördüğünüz eksiklikleri gidermek adına mezuniyetleriyle birlikte meslek hayatına atılan mimarlarımıza tavsiyeleriniz nelerdir?

Mimarlık eğitimi, çeşitli vesilelerle eğitim kurumlarının içinde sıkça bulunduğum için üzerinde çok düşündüğüm bir alan. Ancak on yılı aşkın bir süre farklı üniversitelerin proje atölyelerinde bulunduktan sonra bunun salt yüksek öğretim bağlamında ele alınmasının anlamsızlığını kavradığımı sanıyorum. Zira bu sorunun çok daha geniş bir çerçevesi var. Okuma keyfi olmayan, hatta düpedüz okumaktan nefret eden, hayatı internet üzerinde sörf yapar gibi yüzeysel bir hızla yaşmayı seçen, herhangi bir konuda derinleşmeyi, bulunduğu yere tutunmayı reddeden, hatta bunu ahmaklıkla eşdeğer gören bir genel kalabalığın varlığından söz edilebilir yeni kuşak için. Ancak bu hikayenin başlangıç noktası yüksek öğrenimden çok daha önceye tarihleniyor. Üniversite bunun tamamlayıcı bir halkası olsa olsa. Mimarlığa yeni başlayacak olan genç meslektaşlarıma dünyayı tek başlarına değiştirebileceklerine inanmalarını tavsiye edebilirim. Ortamdaki derin karamsarlığın tembelleştirici tuzaklarına düşmesinler. Çok okusunlar. Dünyayı, uzak ve yakın geçmişte olanları ve bugün yaşananları öğrensinler. Takipçi ve eleştirel olsunlar. Merak etmekten, gezip görmekten yılmasınlar. Gezerken bile okusunlar. Okurken düşünsünler. Okumazken de düşünsünler. Sorgulayarak ve gündelik yönelimlere karşı çıkarak, ama her durumda anlamaya ve kavramaya çalışarak üretsinler. İnandıklarının peşinde bıkmadan usanmadan koşsunlar. Eğer haklılarsa bir gün mutlaka olacaktır…

Sizce önümüzdeki 10 yıl içinde dünyada mimarinin gelişiminde çabalar neyin üzerine olacak?

Elli yaşıma yaklaşırken halen kavramaya çalıştığım bu dünya, benim gelecek senaryolarımı pek de iyimser olmayan bir kanala sürüklüyor zira. Kentlerin giderek büyüdüğü, büyürken içinde bulunan her türlü kalitenin hızla eridiği bir dönemi yaşıyoruz hep birlikte. Guy Debord, 68 hareketi döneminde kaleme aldığı “Gösteri Toplumu” adlı metinde bugün içinde yaşadığımız üretim, değişim ve tüketim mekanizmalarının oluşturduğu dünyayı resmederken, “Gösteri kendini tartışılmaz ve erişilmez devasa bir olumluluk olarak ortaya koyar. Görünen şey iyidir, iyi olan şey görünür” der. Bugün Debord’un yaklaşık 40 yıl önce hayli uzak görüşlü bir keskinlikle tanımladığı ‘gösteri’nin tam da merkezinde duran ve bir tür anti-bağlamsal kanaldan beslenen yaygın mimarlık yöneliminin, dışarıdan zaman zaman tam tersi bir durum algılanıyor olsa da, mimarı giderek daha afirmatif/kabullenici hatta işbirlikçi bir pozisyona sürüklediği aşikar. Zira mesleki varoluş temellerini salt başarı ve kazanç üzerinden odaklayan mimar kesimi için artık daha fazla ve daha gösterişli üretmekten, rakiplerinden daha afili yapıtlar ortaya koymaktan başka bir yol yok gibi. Sistemin kibirli ve buyurgan çarkları onu derinden derine egemenliği altına alıyor. Yeni ve pırıltılı bir dünyanın bir tür form akrobasisi ile oluşan fragmanlarını üretmek, adeta hazzı çıkarılan bir oyuna dönüşüyor. Sermaye egemenliğinin gittikçe keskinleştiği, üretim ve tüketim mekanizmalarının devinimine hapsolmuş yaşamın, gün geçtikçe kavruklaştığı bir dönem bu. Kapalı siteler, içe dönük alışveriş merkezleri ve her anlamda gücünü yitiren bir kamusal alan, kentlerin yeni yüzlerinin ayrılmaz parçaları. Elli yıl sonra ne olacağını kestirmek pek mümkün değilse de söz gelimi önümüzdeki onyılın kentsel tasarım motivasyonlarının farklı olabileceğine dair umut verici bir durum görünmüyor ortalıkta yazık ki.

Dünya üzerinde en beğendiğiniz, sizi her zaman etkileyen, klasik ve modern mimarinin örnekleri hangileridir?

Kapitalist üretim ve tüketim mekanizmalarının yönlendirdiği, sermaye egemen toplulukların hegemonyası altındaki güncel ortam mimarlardan pek de derin anlamlar içermeyen ama pırıltılı ve fiyakalı yapılar talep ediyor. Herhangi bir bağlamsallık içermeyen, bulunduğu yerle ilişki kurma yöneliminde olmaktansa, farklı, ekstravagan ve gösterişli olmayı tercih eden bu mimarlık modern dünyada neredeyse tek çıkar yol gibi. Böyle bir devirde bu tür yönelimlere pabuç bırakmayan, doğayla, taşla, toprakla, suyla olduğu kadar sosyolojik ve politik bağlamlarla boğuşan, yaptıkları ile dünyanın güncel yönelimlerine taş koyan mimarları takdir ediyorum. Yaptıkları birbirine pek benzemese de, Peter Zumthor ve Paulo Mendes de Rocha bu anlamda ilgiyle takip ettiğim mimarlar. Ancak Yunanlı mimar Pikionis’in Atina’da Filipapos tepesinde yaptığı düzenlemenin eşsiz bir tasarım olduğunu düşünürüm. Türkiye’de ise bugün hiçbiri hayatta olmasa da Haluk Baysal, Sedad Hakkı Eldem, Turgut Cansever ve Nezih Eldem’in yapılarının pek çoğunu önemli bulduğumu söyleyebilirim. Buna karşın Güneydoğu Anadolu’da, Birecik’te gördüğüm bir tütün ambarı bana şimdiye dek en çok ilham veren yapı oldu.

“Örümcek, işini dokumacıya benzer şekilde gördüğü gibi, arı da peteğini yapmada pek çok mimarı utandırır. Ne var ki, en kötü mimarı en iyi arıdan ayıran şey, mimarın, yapısını gerçekte kurmadan önce, onu hayalinde kurabilmesidir.” demiş Karl Marx.
Siz hayal ederken, ilham verdiğine inandığınız bir ülke, bir mekân, bir ortam var mı?

Bu konuda çok belirgin bir kaynaktan söz edemeyeceğim. Ancak genellikle herhangi bir tasarıma başlamadan önce projenin inşa edileceği “yer”le olan karşılaşmadan medet umduğumu düşünüyorum. Kuşkusuz yer’i ve durum’u o ilk karşılaşmada yeteri derecede özgülleştirebilmek, ilk temasın sonuçlarını olabildiğince tortulandırmak her defasında mümkün olmuyor. Rafael Moneo’nun deyimiyle “yer’in fısıltısı” her zaman kolaylıkla işitilemeyebiliyor. O takdirde daha yaygın, daha akışkan ve daha homojen bir izlenimler silsilesini devreye sokmak, sabırla kovalamak ve o özgül an gelene dek düşünmekten, koklamaktan, sürtünmekten, dalmaktan, dokunmaktan ve hissetmekten yılmamak galiba yaptığım. Gelmesini beklemek yerine üzerine gitmek…

Tüm Toscana ve Chianti bölgesi, Elciego çevresi ve vazgeçilmez ikili olarak Paris’le New York beni çok etkiliyor. Güneydoğu Anadolu’da, Birecik’te gördüğüm bir tütün ambarı bana şimdiye dek en çok ilham veren yapı oldu.

Çok yoğun bir temponuzun olduğunu tahmin edebiliyorum. İşinizden arta kalan zamanda meşgul olmaktan haz aldığınız hobileriniz var mı?

Son 20-25 senedir hiçbir hobim ya da mesleğim dışında rahatlayabildiğim başka bir mecra yoktu. Ancak 3 sene evvel bir tekne aldık ve o günden beri kaçış noktam burası oldu. Şimdi canım sıkıldığında hemen denize koşuyorum ve açıldığımda tüm elektriğimin gittiğini hissediyorum.

Son yıllarda aldığınız ödüller ve güncel projelerinizden sözeder misiniz?

Şu anda pekçok farklı konu ve ölçekte projeler üretiyoruz. Bunların büyük bir bölümü Türkiye’de. Zorlu Center, Maçka Oteli, Mecidiyeköy’de Konut ve Alışveriş Merkezi, Sancaklar Camii, Suadiye Konutları, Antakya Müze Otel, İzmir’de Mavişehir Konutları, Ulus Savoy Konutları, Varyap Alışveriş ve Kültür Merkezi, Maslak’ta Ofis Yapısı, Eyüp Belediyesi Nikah Dairesi ve Kültür Merkezi, İzmir’de İşGyo Konut ve Ticaret Merkezi, Bodrum Şalvarağa Rezidans, Batum’da 5 Yıldızlı Otel ve ayrıca yine Batum’da Otel ve Eğlence Merkezi, Prag Kançilaryası, İstanbul Antrepo 5 Çağdaş Sanatlar Müzesi, Yalıkavak Marina, Bodrum Vicem Konut Yerleşimi, Bodrum Öztek Konut Yerleşimi gibi projeler şu anda üzerinde çalıştıklarımızdan bazıları…

Son dönemde sayıları gittikçe artan mimarlık ödüllerinin pek çoğu kerameti kendinden menkul ölçütler içeriyor. Dahası bu ödüllerin ezici bir çoğunluğu jüri tarafından yapıların kendilerini görerek ya da en azından ciddi bir biçimde dokümantasyonu yapılarak değil, iki fiyakalı fotoğrafa bakılarak veriliyor. Biz de son dönemde her yıl on beş-yirmi kadar uluslararası ödül alır olduk. İtiraf etmeliyim ki bu tür ödüllerin pek çoğuna hiç prim vermiyorum, hatta onları görmezden geliyorum desem yeridir.

Öte yandan içinde bulunduğumuz coğrafyada üretilen mimarlığın merkez ülkelerden farkedilme ve izlenmesi adına uluslararası ödüllerin faydasından söz edilebilir.

Büyük bir hızla yaygınlaşan ve “piyasa” tarafından da aynı hızla tüketilen pek çok mimarlık ödülünün varlığından söz edilen bir iklimde, Aga Khan ödülünü bu ortamın dışında tutmak yanlış olmayacaktır. Zira seçim dönemindeki hassasiyet, jürinin, raportörlerin titiz ve ziyadesiyle ayrıntılı çalışmalarının yanı sıra; seçim için belirlenen ölçütlerin niteliği bu ayrışmayı anlamlı kılıyor. 2010 yılında İpekyol Fabrikası ile bu ödülü kazandığımız dönemde dört yüzden fazla proje aday olarak gösterilmişti. Bunların içinden seçilmiş olan beş öneri, yerel topluluklardaki yaşam kalitesinin arttırılmasına dönük ihtiyacı öne çıkartması ile çevresel, sosyal ve ekonomik mecralarda sürdürebilirliği destekleyerek, bağlamlarına karşı etik bir duyarlılık göstermiş olması gibi nedenlerle ödüllendirildi. Jüri, bu projelerin azimle birleşen ümidin, alçak gönüllükle tavlanan gururun ve çeşitlilikten ödün vermeyen birliğin hikayesini anlatmakta olduğunu savlamıştı. Ödül raporunda İpekyol Yapısı’nın bu genel tanımlamaya ek olarak, işverenin ticari menfaatine dönük işlevsel verimliliği hümanizm ile birleştirmekte olduğu vurgulanmaktaydı.

2011 yılında ise; Sancaklar Cami ve Antakya Müze Otel projeleriyle WAF (World Architecture Festival)’ta “highly commended” ödülünü, Yalova Raif Dinçkök Kültür Merkezi projesiyle Cityscape Dubai Awards’ta en iyi “Rekreasyon Yapısı” ödülünü, İzmir Fair Complex ve Sinpaş Eco Town Projeleriyle “Green Good Design” ödülünü, Zorlu Center ve Varyap Alışveriş ve Kültür Merkezi projeleriyle de MIPIM AR Future Awards 2011’de de “Kentsel Planlama” ve “Ticari Yapılar” kategorileri ödüllerini almaya layık görüldük.

Bu sene “MIPIM AR Future Project Awards 2012”de “Cendere Vadisi Kentsel Tasarım Projesi” ile Karma Kullanım kategorisinde ödül aldık. 24 Mart 2012 tarihinde Kadir Has Üniversitesi tarafından 8. Kadir Has Ödülleri kapsamında ‘Sanatta Üstün Başarı Ödülü’ne layık görüldük. Geçtiğimiz Mart ayında düzenlenen ArkiParc 2012 Gayrimenkul Ödülleri kapsamında “Yalova Raif Dinçkök Kültür Merkezi” projesi Alternatif Yatırımlar kategorisinde; Tekfen Kağıthane OfisPark ise Ofis kategorisinde bize başarı ödülü kazandırdı.

İstanbul Tasarım Bienali ön etkinlik programı 26 Mayıs 2012 tarihinde gerçekleşecek olan “Neden Bienal?” başlıklı yuvarlak masa toplantısı ile devam edecek. Bu etkinlik kapsamında davet edilmiş olan uluslararası tasarım bienalleri ve trienallerinin direktörleri ile birlikte sayısı gittikçe artan tasarım etkinlikleri ile ilgili genel değerlendirmelerin yapılacağı bir tartışma platformu yaratılacak.

Toplantıya, Liege Uluslararası Tasarım Bienali Direktörü Giovanna Massoni, Ljubljana Bio-Biennial of Industrial Design Direktörü Matevž Čelik, St. Etienne Cite du Design Direktörü Elsa Francés, Experimenta Lisbon Direktörü Guta Moura Guedes, Moskova Uluslararası Grafik Tasarım Bienali Direktörü Dr. Serge Serov, Shenzhen-HongKong Bi-City Urbanism/Architecture Bienali Direktörü Weiwen Huang,  Rotterdam Mimarlık Bienali Direktörü George Brugmans ve Gwangju Tasarım Bienali 2011 Co-artistic Direktörü Brendan McGetrick katılacak.

Katılımın herkese açık ve ücretsiz olacağı etkinlik hakkındaki diğer detaylar daha sonra açıklanacak.

Her sene olduğu gibi, bu sene de Taşkışla’da baharı kutluyoruz, şenleniyoruz! Artık şenlik zamanı geldi çattı. Taşkışla Şenlik’18 kapsamında, 7 – 11 Mayıs tarihleri arasında birçok etkinlik, konser ve söyleşinin yanında workshop’lar da yer alacak.

123 ve Büyük Ev Ablukada’yı akustik performanslarıyla izleyebileceğimiz konserler, Emre Arolat’tan Tasarım Bienali’ni, Zeki Demirkubuz’dan sinemayı dinleyebileceğimiz söyleşiler, workshop’lar, film gösterimleri, maskeli balo gibi düşününce heyecanlandığımız o kadar çok şey var ki, biz söylemeyelim siz keşfedin!